Tarihi Eserler 

Erzurum Kalesi:

Erzurum'da kurulan ilk kalenin yapılışı, M.Ö. I. binde bölgeye hakim olan Urartular'a kadar uzanmaktadır. Ancak bugün varlığını koruyan kalenin ilk halini 415 yılında Bizans İmparatoru Theodosius inşa ettirmiştir. Erzurum Kalesi, birisi şehrin güvenliğini sağlayan muhafız askerlerin bulunduğu iç kale, diğeri de halkın ikamet ettiği, cadde, sokak ve mahalleleri de içine alan dış kaleden oluşmaktadır. Çeşitli dönemlerde onarım geçiren kale, son olarak 16. yüzyılda Kanuni Sultan Süleyman ve 19. yüzyılda Sultan II. Mahmut tarafından iki defa onartılmıştır. Kale askeri yönden önemini kaybedince depo olarak kullanılmıştır. XIX. yüzyılın ortalarında bazı bölümleri yıktırılan yapının taşları tabyalarda kullanılmıştır.

Pasinler Kalesi

Pasinler ilçe merkezinde bulunan bu kale, Hasankale adıyla da anılmaktadır. Pasinler Kalesi, ilk olarak M.Ö. IX yüzyılda Urartular tarafından yaptırılmıştır. Kalıntıları günümüze ulaşmış kale ise ilhanlılar döneminde, Ilhanlı Emiri Hacı Togay'ın oğlu Hasan Bey tarafından 1339 yılında inşa edilmiştir. Iç ve dış olmak üzere iki bölümden oluşan kale, kuzeyde sarp kayalıklara dayanmaktadır. Kesme taş ile moloz taşın kullanıldığı kalenin iç kale kapısı ile duvarları günümüze ulaşabilmiştir. Yaklaşık 125 metre uzunluğunda, ortası 20 metre genişliğinde, kuzeye doğru daralan bir üçgen forma sahip iç kalenin batıya bakan ana girişinin önünde, uzun dikdörtgen bir alan, kademeli surlarla takviye edilmiştir. Buradaki demir kapı ve Erzurum Kapısı ile doğuda gizli kapısı bulunan kale, Hasan Dağı'nın ovaya uzanan en dik burnunda bulunur.

Oltu Kalesi:

Erzurum Oltu ilçesinde, Oltu Çayı kıyısındaki tepe üzerinde bulunan kale M.Ö 4. yüzyılda Urartular tarafından yaptırılmıştır. Oltu'nun mahallelerini çevreleyen dış kale surları günümüze ulaşamazken, doğal kayalıklar üzerinde yer alan iç kale, ilçenin merkezinde, sağlamlığı ve bütün ihtişamıyla durmaktadır. İç kalenin çevresi yüksek ve kalın sur duvarları ve burçlarla takviye edilmiştir."Ehmedek" de denilen iç kale üzerinde, sarnıçlar, bir türbe, bir şapel ile kale muhafizlarına ait mekânlar bulunmaktadır.
Osmanlı döneminde bir süre kervansaray olarak da kullanılan Oltu Kalesi, 3000 metre karelik bir alanın üstüne kurulmuştur. Kesme taştan yapılan kale, Bizans, Selçuklu, Akkoyunlu, Karakoyunlu ve Osmanlı dönemlerinde onarım geçirmiş, son olarak 1998-1999 yıllarında restore edilmiş ve sağlamlaştırılmıştır.

İspir Kalesi:

İspir ilçesinde bulunan kalenin 12. yüzyılda bu bölgede hüküm süren İlhanlılar tarafından yapıldığı sanılmaktadır. Kalede, günümüze kadar gelebilen bir kitabe bulunmadığından yapım tarihi ile ilgili net bir bilgi elde edilememiştir.
Kale, 16. yüzyılda Osmanlı Padişahı Kanuni Sultan Süleyman tarafından onarılmıştır. Kalenin temeli, çorun nehrinden toplanan taşlardan yapılırken, üst duvarların inşasında blok kesme taş kullanılmıştır. Kale içerisinde bulunan mescidin minaresi, aynı zamanda kalenin gözetleme kulesi olarak hizmet vermiştir.