Kültür 

ERZURUM’UN KÜLTÜREL ÖZELLİKLERİ

Erzurum kültürü, ülke kültürü içinde önemli bir yer tutar. Kent, tarihi boyunca bir geçit ve ticaret merkezi olmasından dolayı Orta Asya, Azerbaycan, Kafkasya ve Iran kültürle rinden etkilenmiştir. Yörede çeşitli zamanlarda deprem ve sel felaketlerinin yanı sıra birçok savaş yaşanmış; acılar, yiğitlikler ve köklü kültür birikimi, zengin ve özgün Erzurum folklorunu oluşturmuştur.

EDEBİYAT, MÜZİK

Yörede aşık edebiyatının köklü bir geçmişi vardır. Ülke çapında ün kazanmış birçok halk ozanı bu şehirde yetişmiştir. Geçmişi 17. yüzyıla kadar uzanan Asık Edebiyatı'nın geleneği günümüzde de devam etmektedir. Her yıl Erzurum Aşıklar Şenliği ve Aşık Sümmani Şenlikleri'nde halk ozanları bir araya gelmekte ve yarış¬malar düzenlenmektedir. Erzurum'un yetiştirdiği aşıkların en önemlileri; Katibi, Kenzi, Erzurum'lu Emrah, Aşık Sümmani, Reyhani, Erbabı, Fuat Durular, Bardız'lı Nihani şeklinde sıralanabilir. Erzurum halk müziğinde çalman sazlar çok çeşit¬lidir. Tezeneli sazlardan divan, bağlama, tambura, cura ve çöğür çalınır. Zuma, dilli ve dilsiz kaval çeşitleri, ana mey, orta mey ve sipsiyi andıran kamıştan düdük, yörenin üflemeli çalgıları arasında yer alır.

EL SANATLARI

EHRAM: Erzurum'da ehram denince, tamamı koyunyününden örülmüş, kadınların dış giysi olarak kullandıkları ve tek parça örtündükleri sokak giysisi akla gelir. Eski Erzurum'da ehramlar "çulfa" denilen dokuyucular tarafından dokunurdu. Ehram dokumasında saf koyunyünü kullanılır. Koyunun üzerindeki doğal renkler tercih edildiği için de siyah, beyaz, kırmızı, boz, kahverengi tonlar kendini gösterir.

HALI DOKUMACILIĞI: Eski adlarından biri KaliKala (Halı Şehri) olan Erzurum, halı sanatında da zengin örnekler ver¬miştir. Pazırık Halısından beri süregelen Asya Türk halı geleneğinin desen malzeme, teknik, renk ve kompozisyon anlayışının devam ettirildiği tarihi Erzurum halıcılığı, son yıllarda Halk Eğitim Mü-dürlüğü ve Atatürk Üni¬versitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Halı Atölyesinde yaşatılmakta, kök boyalar ile son derece canlı halı örnekleri verilmektedir.

MİMARİ

ERZURUM EVLERİ: Erzurum evleri, şehrin bulunduğu zengin coğrafya, tarih ve kültür ortamının bir eseridir. Özellikle içlerinde yaşa¬nan hayat, iklim ve yapı malzemesi evlerin tasarı¬mında önemlidir. Erzurum Evleri, esas olarak Türk ev mimarisine uyan fakat kendine has özellikleri bulunan bir konut türü olarak ortaya çıkmıştır. Zemin katta ahır, kiler, samanlık gibi yardımcı hizmet bölümlerinin yanı sıra yaşama mekânları da bulunur. Tandır evi, kışlık odalar bu kattadır. İç avlulu ve tandır evli tip olarak tanımladığımız bu tip evlere Bayburt ve Kars gibi yerleşim birimlerinde de rastlanır. Ancak bu ev¬lerin en güzel örneklerine Erzurum'da rastlanır. Erzurum evlerinin büyük çoğunluğu savaşlar, yangınlar ve yeni inşaatlar nedeniyle yok olmuştur. Tarihi Erzurum evlerinden bazıları restore edilerek turizme kazandırılmıştır.